کد مطلب: 32188| زمان انتشار: ۱۳۹۵/۵/۲۱ ۲۳:۱۶:۱۰| نسخه چاپی
آیا می‌توان

اشتراک ماده‌های انسان و نهنگ قاتل؛

آیا می‌توان "معمای یائسگی" را حل کرد؟

علمی وپژوهشی - ایران نیوز24: "یائسگی" برای زیست‌شناسان همچون معمایی بسیار پیچیده است: چرا باید زوج ماده‌ی یک گونه پس از عبور از نیمی از عمر خود دیگر قادر به تولید مثل نباشد، در حالی که "گزینش طبیعی" سبب شیوع آن دسته از صفات ارثی می‌شود که احتمال زنده ماندن ژن‌ها را افزایش می‌دهد؟ پژوهشی در مورد نهنگ قاتل، سلطان اقیانوس‌ها و تنها پستاندار دیگری که یائسگی را تجربه می‌کند، سرنخ‌های جالبی در این مورد به ما داده است.

به گزارش بی بی سی انگلیسی، مادربزرگ (Granny) با اینکه 100 سال سن دارد، اما هنوز خیلی جوان مانده است. وقتی چشمم بالاخره به جمال مبارک سلبریتیِ جزیره‌ی "سن ژوان" افتاد، او خرامان خرامان از آب بیرون آمد و چشم همه را روشن کرد. مادربزرگ یا همان گِرَنی یک «نهنگ قاتل» یا «اورکا» است.

دریای سِیلیش

 گرنی در نواحی ساحلی اقیانوس آرام شمالی زندگی می‌کند؛ جایی نزدیک ونکوور و سیاتل که به دریای سِیلیش نیز معروف است. گرچه همه او را مادربزرگ صدا می‌کنند اما نام رسمی‌اش J2 است که نشان می‌دهد به جمعیت "اورکاهای ساکن مناطق جنوبی" تعلق دارد. این خانواده بزرگ متشکل از 83 نهنگ قاتل در سه منطقه J,K, L است که همه آن‌ها هنگام تابستان در یک نقطه جمع می‌شوند. شبکه‌ای از شاخاب‌ها و سواحل آرام که در دل خود، چندین جزیره‌ درختی و کوهستانی را جای داده است. همین زیبایی منطقه است که باعث جذب گردشگر و به ویژه نهنگ دوستان شده است.

سن تخمینی مادربزرگ
تنها چیزی که گردشگران از جان و دل می‌خواهند این است که برای یک بار هم که شده "گرنی" را ببیند. گرنی قدیمی‌ترین نهنگ قاتل منطقه است که سنش به صورت تخمینی و بر اساس سن بچه‌هایش اندازه‌گیری شده است. محققان می‌گویند که سن او حداقل 80 و حداکثر 105 سال است.  من به همراه گروهی از محققان شیفته او به اینجا آمده‌ام. آن‌ها می‌خواهند بدانند که چرا J2 و دیگر ماده‌های این جمعیت در دهه چهارم و پنجم زندگی‌شان (از 30 تا 50 سالگی) یائسه می‌شوند. این در حالی است که عمر این نهنگ‌ها بسیار بیشتر است. زیست‌شناسان به این موضوع می‌گویند «طول عمر پس از تولید مثل» ولی ما به آن می‌گوییم «یائسگی
 

پروفسور دارن کرافت (راست) در کنار کِن بالکوم در مرکز تحقیقات نهنگ‌ها

فقط سه گونه از پستانداران یائسگی را تجربه می‌کنند: اورکا (نهنگ قاتل)، نهنگ خلبان باله کوتاه و انسان. حتی نزدیک‌ترین اقوام ما یعنی شامپانزه‌ها هم متحمل یائسگی نمی‌شوند. باروری آن‌ها همراه با گذر عمر از بین می‌رود و در حیات وحش همه اغلب زیاد زنده نمی‌مانند.  اما ماده‌های انسان و اورکا به شکلی تکامل یافته‌اند که حتی پس از تولید مثل، فعال و طولانی زندگی کنند.پروفسور کرافت می‌گوید: «از نگاه تکاملی، توضیح دادن این مسئله بسیار دشوار است. چرا باید یک گونه پس از مدتی دیگر نتواند بچه‌دار شود؟
 نظریه تکامل داروین
نظریه تکامل داروین می‌گوید هر صفتی که احتمال انتقال ژن‌ها به نسل بعد را کاهش دهد، به تدریج حذف خواهد شد که همان فرآیند گزینش طبیعی است.  همین مسئله سبب شده تا برخی بگویند که یائسگی در انسان در نتیجه طول عمر بیشتر، سلامت بهتر و مراقبت‌های پزشکی باکیفیت‌تر پدید آمده است. اما این فرضیه به لطف وجود اورکاها و تصویر ناخوشایند زندگی زنان پس از یائسگی تقریبا کنار گذاشته شده است.
 

یک زن قبیله هادزا در تانزانیا به همراه فرزندش

 چیزی که مشخص است این است که مراقبت‌های پزشکی طول عمر را بیشتر نکرده است.  کرافت می‌گوید :«مطالعه نهنگ‌های قاتل در حیات وحش باعث می‌شود تا ما معمای یائسگی را بیشتر درک کنیم.» او و همکارش دکتر فرانکس، پژوهشگر دانشگاه یورک، تصمیم گرفتند در ابتدا آمار مربوط به زندگی نهنگ‌ها – نرخ تولد، مرگ و میر و شانس زندگی – را در یک ماشین حساب داروینی محاسبه کنند تا ببیند آیا یائسگی نوعی حُسن برای آن‌ها حساب می‌شود یا خیر.
 
یکی دیگر از کارهای این دو مشاهده دقیق رفتار نهنگ‌ها است. آن‌ها صدها ویدیوی مربوط به جوانب مختلف زندگی نهنگ‌ها را مشاهده کردند. کرافت می‌گوید: «ما متوجه شدیم که نهنگ‌های ماده مسن جلوی بقیه حرکت می‌کنند و گروه و خانواده‌اش را برای پیدا کردن غذا رهنمایی می‌کند.» این دو همچنین دریافتند که هنگام کمبود غذا، دیگران به تجربه نهنگ‌های ماده و مسن بیشتر توجه می‌کنند.  این رفتار نهنگ‌ها درست شبیه ما انسان‌ها است. پیش از ظهور اینترنت و به ویژه هنگام قحطی و خشکسالی از افراد باتجربه برای یافتن غذا استفاده می‌کردیم.
 
وابستگی پسر به نهنگ مادر

لولیتا

کرافت می‌گوید: «از روی مشاهدات دریافتیم که نهنگ‌های پسر به مادران خود بسیار وابسته هستند و پس از مرگ مادرشان زیاد دوام نمی‌آورند... نتایج بررسی‌ها نشان می‌دهد که اگر نهنگ مادر بمیرد، احتمال مرگ پسرانش در یک سال اول تا 8 برابر افزایش می‌یابد. این قضیه در مورد پسرهای بالغ 30 ساله نهنگ‌ها هم صدق می‌کند.  این موضوع از نگاه داروینی هم معنا می‌دهد. نهنگ پسر با یک نهنگ دختر از یک گروه دیگر جفت‌گیری می‌کند و از آنجایی که نوزاد جدید "نوه مادری" حساب می‌شود، بنابراین گروه نهنگ دختر باید غذای آن را تامین می‌کند.

 

کد مطلب: 32188| زمان انتشار: ۱۳۹۵/۵/۲۱ ۲۳:۱۶:۱۰| نسخه چاپی
:: نقل و نشر مطالب با ذکر نام منبع بلامانع است ::
طراحی و تولید : دلتا وب